Kennisbank - AloA

25
nov

Vrouwelijk Leiderschap vanuit een Ethisch Perspectief.

Hoe doet Nederlandse Hotelindustrie het in de top?.

In 2020 startte ik mijn Master Ethiek aan DCU (Dublin City University). Daarvoor heb ik een aantal essays geschreven. Sommigen wil ik publiceren, anderen wil ik beschikbaar stellen op mijn eigen website. Via mijn blogs zal ik daarvoor aandacht vragen. Tevens geef ik met een abstract kort weer waar het essay over handelt.

Dit eerste essay handelt over vrouwelijk leiderschap in Nederlandse hotelindustrie. Het is een onderwerp dat me na aan het hart is. Ik heb indertijd mijn carrière in de hotelindustrie opgegeven omdat ik moeite had met de toen heersende ongelijkheid. Tussen man/vrouw – directie/ operatie – ‘Nederlanders’/migranten, ed. Zelf zat ik aan de ‘goede’ kant: jonge vrouw, directiefunctie, snel carrièrepad. Maar dit knaagde juist. Deze ongelijkheid gecombineerd met de berichtgeving over de positie van de vrouw in 2020, inspireerde een studie te doen naar de posities van vrouwen aan de top van de Nederlandse Hotelindustrie.

‘There are more Dutch CEO’s called Peter than Female Executives’,

zo kopte een Nederlands dagblad in op Internationale vrouwendag in maart 2020. Wat een schokkende ervaring. Dit was ruimschoots voordat het gender quotum werd aangenomen in 2022. Het schets een onthutsend beeld over de stand van zaken in de top van het Nederlands bedrijfsleven.

Waarom schokkend? Nu dat er meer mannen zijn die Peter heten dan vrouwen in de top zou iets kunnen zeggen over hoeveel mannen er wel niet ‘Peter’ heten. Heel veel. Maar dat is niet het geval. Het getal dat bij dit bericht hoorde was vijf. Vijf mannen in de top van het Nederlandse bedrijfsleven met de naam ‘Peter’. En dus minder dan vijf vrouwen in de top van het bedrijfsleven. Dat is het onthutsende.

Het essay heb ik gepubliceerd op mijn publicatie pagina. Het geeft een beschouwende ethische blik over wel of geen vrouwen aan de top van de Nederlandse hotelindustrie. Dit essay was een voorstudie van het later gepubliceerde artikel in het blad ‘Journal of Hospitality and Tourism Insights, geschreven met studente Diane Lereculey-Péran en docent David Brannon. Hieronder het abstract voor wie alleen de essentie wilt lezen.

Read more

15
nov

Master Ethiek First Class Honours

Redelijk weldenkend…? 

Mijn laatste blog dateert van een hele tijd geleden. Er daarin trok ik de conclusie dat ik mijn zelfbeeld – van redelijk weldenkend mens – wellicht moest bijstellen. Nu is het natuurlijk nooit ongezond om je eigen kunnen kritisch te beschouwen. En het is volgens mij helemaal weldenkend om jezelf niet al te serieus te nemen. Al is het alleen maar om met een zekere lichtheid en zelfspot het leven tegemoet te kunnen treden. En dit geldt misschien nog wel meer als je ethiek studeert.

Toch is er vandaag reden om eens stil te staan bij mijn denken. Het was Descartes die ooit zei: ik denk dus ik ben (cogito, ergo sum). Wat betekent denken? Hoe essentieel of zelfs existentieel is denken?

Voor Socrates was het essentieel. Het vormde zijn bestaansrecht. Het bevragen, proberen te doorgronden , en weer doorvragen, staat vandaag de dag nog steeds bekend als het Socratisch Gesprek. Het helpt om te onderzoeken wat we denken en waarom we dit denken. Socrates, maar ook Plato en Aristoteles, de klassieke filosofen op wiens schouders velen hebben gestaan, wakkerden zo bij mij de interesse in de filosofie aan.

Socrates met zijn manier van bevragen en onderzoeken, Aristoteles met zijn deugdenethiek. En Epicurus die bekend staat als de filosoof van het genot en vriendschap, als een hedonist… maar ook van het eenvoudige leven.

Read more
9
mei

Stap twee van de patient-journey: het ziekenhuisbezoek, de etnograaf aan het werk!

Etnografisch onderzoek in ziekenhuizen: observeren en participeren

In September 2016 begon ik op de hotelschool als lector Hospitality, Happiness & Care. Als een echte antropologe of beter nog als een echte etnograaf, startte ik dag een op krukken. Gerepatrouilleerd uit Frankrijk , op de eerste dag van mijn vakantie doordat ik geen stap meer kon verzetten en verging van de pijn. Moeilijk op een wandelvakantie waarbij je door de bergen van Frankrijk naar Italie wilt lopen. Op krukken dus en gehaald en gebracht met een taxi bracht ik mijn wittebroodsweken op de hotelschool door. Het ziekenhuis met enige regelmaat bezoekend want het was volstrekt onduidelijk wat ik had (een Franse orthopeed constateerde een goedaardige tumor, in het OLVG fronsten ze de wenkbrauwen, maakten foto’s, gaven mee een omgekeerde Darco, een soort hulpschoen, en na een paar weken was de pijn weg. Diagnose onbekend. Een jaar later, werkend in Bandung, Indonesie, moest ik helaas weer naar het ziekenhuis. Nu vanwege een pijnlijke rug. Een uitgebreid relaas is terug te vinden op mijn blog van 25 juli 2017. En dit jaar was het weer zo ver, nu een gezondheidsakkefietje in Nederland. Op  mijn blog van 23 maart vertelde ik over mijn eerste schreden op deze laatste patientenreis, in jargon ‘de patient-journey’.

Nu beschouw ik mezelf als een gezond persoon. En redelijk weldenkend.  Wellicht is het tijd dat ik beide denkbeelden ga bijstellen. Al is het alleen maar omdat ik als gepromoveerd etnograaf van mening ben dat veldonderzoek deels kan bestaan uit participerend onderzoek maar dat dat beslist geen ‘must’ is. Inmiddels kan ik stellen dat in nog geen twee jaar drie sessies ziekenhuisbezoek toch echt te veel participatie is! Nu het feit zich dan toch voordoet, maak ik van de nood maar een deugd en probeer te kijken met en door andere ogen: wat gaat goed, wat kan beter. Het hoe is van latere zorg.

Read more

23
mrt

De eerste stap van de patientjourney, de huisarts

patient journey

patient journey

De patient-journey begint bij de huisarts

De patient-journey, een steeds vaker gebruikte term. Wat betekent dit eigenlijk? Het BerylInstitute omschrijft de patient-journey als volgt: ‘The sum of all interactions, shaped by an organization’s culture, that influence patient perceptions across the continuum of care.’ (2018). Interessant is dat organisatiecultuur hier centraal staat. Toch zou ik niet kijken naar een organisatie maar naar de keten van aanbieders die samenwerkt. Ik neem de vergelijking met de reisindustrie die veel customer journeys bekijkt en zich niet beperkt tot het eigen product zoals de vliegreis maar ook de context bekijkt. Een goed voorbeeld is Transavia die de krantenreis zeer gedetailleerd in kaart heeft gebracht en waarbij bijvoorbeeld de beleving van het vliegveld meetelt.

Read more

15
mrt

Chronisch tekorten in zorg en horeca – what’s new?

Een nijpende tekort aan medewerkers in de zorg

Twintig jaar geleden werkte ik voor ’s lands grootste uitzendorganisatie als manager van een paar vestigingen. Een van die vestigingen ‘deed’ gezondheidszorg, een andere was verantwoordelijk voor al het horeca personeel in Groot-Amsterdam (de term metropool hanteerden we toen nog niet). Wat me bijstaat uit die tijd was dat we een schreeuwend gebrek hadden aan verplegend personeel, met name verpleegkundigen A en B zoals dat in die tijd heette (algemeen en psychiatrisch). En aan thuiszorg medewerkers. Ik weet nog hoe groot mijn verontwaardiging was toen we in de zomer alle ingewerkte thuiszorg medewerkers moesten vervangen door de goedkopere ‘zomerthuiszorg-medewerker’. Het scheelde niet veel, hoe veel weet ik niet meer, maar met de bezuinigingen (ook toen al) en schaarse budgetten telde elk dubbeltje (dit is het pre-euro tijdperk). De patienten/clienten konden niet meer rekenenen op hun vertrouwde hulp maar kregen een nieuwe die na twee maanden als ze net was ingewerkt weer werd in geruild voor de oude medewerkers van voor de zomer. Als die er nog waren want velen hadden een andere werkgever, betrouwbaardere, gevonden.

De horeca trekt moeilijk medewerkers aan

Ook was een van mijn teams verantwoordelijk voor horeca medewerkers. Er was een schreeuwend gebrek aan koks. Sterker nog de voltallige keukenstaf van een van Amsterdams meest gerenommeerde hotels solliciteerde naar banen elders. Het hotel stond wel heel goed bekend, men leerde er ook veel maar de chefkok smeet met de pannen naar de hoofden van zijn keukenploeg. Dat deden Franse top-chefs ook dus dat soort barbaarse praktijken werden gedoogd. Alles in de context van die tijd.

Sowieso was de horeca sector in die tijd nog wat archaïsch in zijn personeelsbeleid. Sterk hiërarchisch gestructureerd werd je als medewerker pas echt serieus genomen als je op management niveau was aanbeland. Veel medewerkers op lagere niveaus hadden te maken met vervelende roosters, lange werktijden, lage salariëring en hoge eisen. Voor mij een reden om een ander carrièrepad te kiezen ook al zat ik aan de ‘goede’ kant van de hiërarchie.

Wat is er veranderd?

Inmiddels zijn ruim twintig jaar verder. Natuurlijk is er veel veranderd. Zowel in de zorg als in de horeca. En in de maatschappij als geheel. Mensen zijn mondiger geworden, leven langer en leven langer thuis, hebben hogere eisen en ga zo maar door. U / je weet zelf best wat er allemaal veranderd is tenzij je 15 jaar oud bent.

Toch vind ik het opvallend dat de problemen op personeelsgebied zich niet hebben opgelost. Of zelfs zijn toegenomen en nog veel erger worden. Slimme koppen hebben al langer dingen voorspeld als toename van de bevolking, leeftijd, eenpersoonshuishoudens, gecompliceerde ziektebeelden, een hogere economische welvaart e.d.. Tegelijkertijd neemt de werkdruk toe; er moet meer met minder mensen en middelen. Ook de sociale druk stijgt: we moeten meer, we willen meer, we kunnen meer.

Het wordt toch echt tijd om anders te gaan denken en anders te gaan organiseren. Want we lopen nu al vast en dat gaat steeds erger worden. Wie gaat omdenken? Wanneer gaan we luisteren naar de wensen en behoeften van medewerkers? Wat kan technologie toevoegen?

Het zijn zo maar een paar vragen waar ik me over buig en buigen zal. Wordt vervolgd.

11
mrt

Gewaardeerde klant, we verlagen de prijs!

Gewaardeerde klant

Verras uw klant voordat uw klant u verrast

Gewaardeerde klant, nu u weggaat willen we u iets aanbieden

Serieus, dit was de tekst waar een van Nederlands grootste energieleveranciers mee kwam aanzetten nadat ik van leverancier ging veranderen. Nee, laat ik de letterlijke tekst geven:”Wij begrijpen dat u graag een lagere energierekening ontvangt. En voor trouwe klanten zetten wij graag een stap extra. Daarom hebben we een speciaal aanbod: een extra aantrekkelijk tarief voor energie en 10% NUON Blijven Loont-korting” (de leverancier, brief 22 februari 2018). Ik zal hier niet de naam vermelden van de directeur die dit onzinnige klant-aanbod heeft bedacht.

Natuurlijk heb ik als gewaardeerde klant interesse in een lager tarief. Dat is namelijk de reden dat ik vertrek. Om elders minder te betalen. Maar niet alleen daarom: ik wil gedurende de tijd dat ik klant ben gewaardeerd worden en dat merken. Is dat te veel gevraagd? Zeker voor een product waarvan de kwaliteit niet direct is af te leiden en het dus moet hebben van service?

Read more

9
mrt

Geluk en Inkomen

Geluk

Deze week ben ik begonnen met de masterclass ‘Grondslagen van Geluk’. Vanuit diverse perspectieven en disciplines zoals theologie, psychologie, economie, genetica e.d. wordt ‘happiness’ bestudeerd. Allereerst de vraag wat is geluk en is het maakbaar? De eerste vraag brengt tal van inzichten en zoals zo vaak bij het bestuderen van een fenomeen, zijn er ook zeer uiteenlopende definities aan te dragen. Net als dat de meningen uiteenlopen over de maakbaarheid ervan. Het zou te ver voeren om hier en nu beide in een korte beschouwing te omschrijven maar ik kom daar later zeker in detail op terug. Of ik verwijs naar publicaties van de hand van wetenschappers vanuit bovenkomende disciplines en mijn eigen publicaties.

Geluk of happiness geniet een grote aandacht. Steeds meer regeringen en instituties (bv OECD, VN, Worldbank) nemen geluk als een graadmeter over hoe het met mensen gaat. Jaarlijks verschijnt het World Happiness Report (zie: world happiness report 2017.pdf) dat de mate happiness meet in de wereld. “Increasingly, happiness is considered to be the proper measure of social progress and the goal of public policy.

Read more

8
mrt

Culturele APK, organisatiecultuurscan als jaarlijks onderdeel van de bedrijfsvoering

Eurlings stapt op

Hoogmoed komt ten val

Kardinaal geeft ongepast gedrag toe

Onthutsende onthullingen topje van ijsberg

Ontbrekende correctiemechanismen

 

 

 

 

 

 

 

 

Organisatiecultuur of -structuur?

Organisaties leveren jaarlijks een jaarrekening en -verslag op. Voor organisaties met meer dan 100 medewerkers komt daar vaak ook het sociale jaarverslag bij. En steeds gebruikelijker is ook de toevoeging van een milieu of ecologisch jaarverslag. Allemaal overzichten die de stand van zaken van een organisatie weergeven en waarin organisaties over verschillende aspecten verantwoording afleggen. Horend bij een organisatiestructuur. Toch verhinderen al deze en nog talloze andere check and balances niet dat er zich misstanden of problemen voordoen en dat deze pas vaak laat aan het licht komen. Blijkbaar zijn die dus niet altijd uit de ‘harde’ cijfers af te lezen. Zegt dit iets over organisatiecultuur?

Read more

5
mrt

Vrijwilligerswerk, een vorm van hospitality

Vrijwilligers zijn een belangrijk! Maak ze happy!

Een collega van me kwam met de volgende uitspraak: “degenen zonder visitekaartje zijn vaak het visitekaartje!”, briljante uitspraak, met dank aan Caroline S. Dit geldt ook vaak voor vrijwilligers. Denk aan de talloze vrijwilligers in ziekenhuizen, musea, steden, die anderen  wegwijs maken. Of helpen met hun vragen; vrijwilligers zonder visitekaartje. En de vele ouders die langs het sportveld staan; in het clubhuis; of met hun auto van hot naar her rijden zijn hier ook een voorbeeld van. En alle anderen die zich inzetten voor een stichting of verenigingsleven. Of het nu een goede doelen stichting betreft, een gezelligheids- of beroepsvereniging dan wel een politieke partij. We kunnen niet zonder de vele vrijwilligers die zoveel onbetaald werk verzetten. Toch lijkt het dat we vaak voorbij gaan aan de waarde van vrijwilligerswerk. Vanuit het oogpunt van de organisatie waarvoor het werk wordt verricht als vanuit het perspectief van de vrijwilliger zelf.

Read more

8
dec

Governance codes, een eed, klokkenluidersregelingen…cultuur of structuur?

FOUTEN MAKEN …het overkomt de beste!

Leren van fouten

Structuur boven cultuur?

Ik bezoek met enige regelmaat bijeenkomsten in sectoren waar ik zelf minder frequent in werk. Dit doe ik om te zien hoe men denkt over onderwerpen zoals cultuur en gastvrijheid met aspecten als gedrag, communicatie, symbolen ed. Onderwerpen waar ik op focus en die in mijn ogen steeds belangrijker worden in de maatschappij. Zo bezocht ik deze keer een bijeenkomst over cultuur en gedrag in de financiële sector. Wat valt erop als mannen, het zijn toch voornamelijk mannen, en enkele dames het over dit onderwerp hebben? En belangrijker wellicht nog, waar hebben ze het niet over?

Read more